Sycylia, nazywana często „wyspą słońca”, to prawdziwy raj dla miłośników owoców. Dzięki żyznym glebom wulkanicznym (szczególnie wokół Etny), łagodnemu klimatowi śródziemnomorskiemu oraz wielowiekowej tradycji rolniczej, sycylijskie owoce mają niepowtarzalny, intensywny smak.
Żeby jeszcze lepiej zrozumieć ich fenomen zamieścimy krótką ściągawkę z symboli, które z całą pewnością dostrzeżecie w dalszej części.
A to przewodnik po najważniejszych owocach Sycylii, ich sezonowości oraz wyjątkowych cechach:
Cytrusy to absolutny symbol wyspy. Uprawiane są głównie na równinach wokół Katanii, Syrakuz oraz w prowincji Mesyna.
Pomarańcze krwiste (Arance Rosse di Sicilia IGP)
To prawdopodobnie najsłynniejszy owoc Sycylii. Swój czerwony kolor zawdzięczają antocyjanom – barwnikom, które rozwijają się dzięki dużym dobowym wahaniom temperatury (gorący dzień, zimna noc w pobliżu Etny).
Odmiany: Tarocco (najsłodsza, bezpestkowa), Moro (najciemniejsza, o niemal malinowym smaku), Sanguinello.
Sezon: Od grudnia do kwietnia.
Smak: Słodki z wyraźną, orzeźwiającą, lekko jagodową nutą.
Cytryny z Syrakuz (Limone di Siracusa IGP)
Sycylia jest jednym z najważniejszych producentów cytryn w Europie. Co ciekawe, sycylijskie drzewa cytrynowe owocują kilka razy w roku.
Sezon: Dostępne właściwie przez cały rok, ale najlepsze zbiory (primofiore) trwają od października do marca. Latem zbiera się odmianę Verdello (zielone, bardzo kwaśne cytryny).
Charakterystyka: Niezwykle soczyste, o jadalnej, aromatycznej skórce bogatej w olejki eteryczne.
Opuncja figowa (Ficodindia dell'Etna DOP)
Opuncja to kaktus, który wpisał się w krajobraz Sycylii tak bardzo, że wielu uważa go za roślinę rodzimą (choć przybył z Ameryki Środkowej). Uprawia się go na suchych, kamienistych glebach wulkanicznych.
Sezon: Od sierpnia do listopada. Najlepsze są tzw. scozzolatini – owoce z drugiego, późniejszego kwitnienia, które są większe i słodsze.
Smak i rodzaje: Słodki, pełen małych chrupiących pestek. Występują w trzech kolorach: Yellow/Sulfarina (żółte), Red/Sanguigna (czerwone) i White/Muscaredda (biało-zielonkawe).
Mangostan, Mango i Awokado
W ostatnich latach, ze względu na ocieplenie klimatu, północne i wschodnie wybrzeża Sycylii stały się zagłębiem europejskiej uprawy owoców egzotycznych. Sycylijskie mango (np. odmiana Kensington Pride) uznawane jest za jedno z najlepszych na świecie, ponieważ dojrzewa na drzewie, a nie w transporcie.
Sezon: Wrzesień – listopad.
Brzoskwinie z Leonforte (Pesca di Leonforte IGP)
Wyjątkowe brzoskwinie uprawiane w sercu wyspy. Ich unikalność polega na metodzie uprawy: każda pojedyncza brzoskwinia, gdy jest jeszcze mała i zielona na drzewie, zostaje ręcznie zamknięta w papierowej torebce. Chroni to owoc przed owadami i pozwala na rezygnację z chemicznych oprysków.
Sezon: Wrzesień – październik (późna odmiana).
Smak: Bardzo słodki, miąższ jest żółty, gęsty i niezwykle aromatyczny.
Melon z Paceco (Melone Giallo / Cartucciaru)
Żółte melony z okolic Trapani mają wydłużony kształt i gładką skórkę. Są zbierane latem, ale mają niezwykłą właściwość – mogą być przechowywane przez całą zimę, stając się z czasem jeszcze słodsze.
Sezon: Zbiory w czerwcu i lipcu, ale jada się je aż do Bożego Narodzenia (stąd nazwa melone d'inverno – melon zimowy).
Winogrona z Canicattì (Uva da tavola di Canicattì IGP)
Sycylia to nie tylko wino, ale też wyśmienite winogrona stołowe (głównie odmiana Italia). Uprawiane na południu wyspy, charakteryzują się dużymi, chrupiącymi owocami o delikatnym muszkatołowym aromacie.
Sezon: Od sierpnia do stycznia.
Do bogatej listy sycylijskich owoców warto dopisać jeszcze kilka wyjątkowych gatunków, które doskonale rozwijają się w tamtejszym klimacie. Poniżej pozostałe skarby sycylijskich sadów i pól:
Nieszpułka japońska (Nespole)
Choć pochodzi z Azji, nieszpułka stała się jednym z najbardziej wyczekiwanych zwiastunów sycylijskiej wiosny. Uprawia się ją głównie w rejonie Palermo (szczególnie w Trabia).
Sezon: Kwiecień – czerwiec.
Smak i charakterystyka: Owoce są okrągłe lub owalne, o pomarańczowej skórce. W smaku przypominają połączenie moreli, plumkota i cytryny – są słodko-kwaśne, niezwykle odświeżające i soczyste.
Figi i Karofigi (Fichi e Ficazzani)
Figowce rosną na Sycylii praktycznie wszędzie – w przydomowych ogrodach, na plantacjach i dziko, przy drogach.
Sezon: Pierwsze zbiory (tzw. fioroni lub ficazzani) ruszają już w czerwcu. Główny sezon na najsłodsze, mniejsze figi przypada na sierpień i wrzesień.
Charakterystyka: Sycylijskie figi mają kolory od zielono-żółtych po ciemnofioletowe. Są niesamowicie miodowe i miękkie. Często suszy się je na słońcu na zimę, nierzadko nadziewając migdałami.
Truskawki z Maletto (Fragola di Maletto)
Maletto to małe miasteczko położone na zboczach Etny. Tamtejsze truskawki oraz poziomki są legendarne na całej wyspie ze względu na specyficzne warunki mikroklimatyczne (duża wysokość n.p.m. i wulkaniczna gleba).
Sezon: Maj – czerwiec.
Smak: Niezwykle intensywny, słodki, o mocnym aromacie, który przypomina dzikie poziomki leśne.
Granaty (Melograno)
Uprawa granatów na Sycylii przeżywa w ostatnich latach prawdziwy renesans. Ciepłe i suche lato sprzyja kumulacji cukrów w tych owocach. Uprawia się tu zarówno odmiany lokalne, jak i popularną na świecie odmianę Wonderful.
Sezon: Październik – grudzień.
Smak: Słodko-cierpki. Na Sycylii sok ze świeżo wyciskanych granatów jest niezwykle popularnym napojem w okresie jesienno-zimowym.
Choć kulinarnie traktowane są jako orzechy, z botanicznego punktu widzenia to owoce pestkowe, bez których Sycylia nie byłaby taka sama.
Pistacje z Bronte (Pistacchio Verde di Bronte DOP)
Nazywane „zielonym złotem Sycylii”. Rosną na lawowych polach u podnóża Etny. Zbiory odbywają się tylko co dwa lata (w latach nieparzystych), aby drzewa mogły odpocząć i nabrać sił.
Sezon zbiorów: Wrzesień.
Smak: Intensywnie żywiczny, słodki i głęboki, zupełnie inny niż komercyjne pistacje z innych części świata.
Migdały z Avola (Mandorla di Avola)
Uprawiane w prowincji Syrakuzy. Kwitną już w lutym, pokrywając wyspę białoróżowym dywanem.
Sezon zbiorów: Lipiec – sierpień.
Charakterystyka: Płaskie, eleganckie nasiona o wyjątkowo niskiej goryczce. Są podstawą sycylijskiego marcepana (frutta martorana) oraz mleczka migdałowego.
Sycylijskie rolnictwo opiera się na tradycji połączonej ze specyficznym mikroklimatem. Kluczowe czynniki to:
Gleba wulkaniczna: Ziemia wokół Etny jest niezwykle bogata w minerały (potas, fosfor), co przekłada się na wyższą zawartość cukru i intensywniejszy smak owoców.
Certyfikaty DOP i IGP: Wiele sycylijskich owoców jest chronionych prawem unijnym, co gwarantuje, że dany owoc pochodzi z konkretnego regionu i był uprawiany tradycyjnymi metodami.
Zrównoważony rozwój: Ze względu na idealne warunki klimatyczne, naturalna odporność roślin jest bardzo wysoka, co pozwala wielu gospodarstwom na prowadzenie upraw ekologicznych (bio).
Będąc na Sycylii, warto kupować owoce na lokalnych targowiskach (mercati), gdzie trafiają one prosto od rolników – często zerwane zaledwie kilka godzin wcześniej.
+39 378 093 3344
stazionesiciliaorientale@gmail.com
Via Risorgimento
Nunziata
95016 Mascali (CT)