Sycylia to prawdziwy raj dla miłośników cukiernictwa. Wyspa ta przez wieki znajdowała się pod wpływami różnych kultur – rzymskiej, arabskiej, normandzkiej i hiszpańskiej – co stworzyło unikalną, niezwykle bogatą tradycję deserową. Sycylijskie słodycze są intensywne, pełne aromatów cytrusów, migdałów, pistacji oraz kremowej ricotty.

Oto kompletny przewodnik po sycylijskich słodkościach, od absolutnych klasyków po wykwintne ciasta.

 

1. Ikony i klasyki Sycylii

Te desery zna cały świat, ale nigdzie nie smakują tak dobrze, jak w swojej ojczyźnie.

Cannoli Siciliani

• Charakterystyka: Chrupiąca, smażona rurka z ciasta (z dodatkiem wina Marsala), wypełniona aksamitnym kremem.

• Składniki: Słodzona ricotta (najlepiej owcza – ricotta di pecora), kropelki czekolady, kandyzowana skórka pomarańczowa, siekane pistacje.

• Sezonowość: Tradycyjnie deser zimowy i karnawałowy (ze względu na świeżość ricotty), dziś dostępny cały rok, ale latem warto na niego uważać ze względu na upały.

 

Granita z Brioche col Tuppo

• Charakterystyka: Mrożony deser o ziarnistej teksturze (gęstszy niż sorbet), podawany z maślaną, drożdżową bułeczką z charakterystyczną „czapką” (tuppo).

• Smaki: Migdałowy (mandorla), cytrynowy (limone), kawowy (caffè), pistacjowy oraz morwowy (gelsi).

• Regiony i Sezonowość: Król sycylijskiego lata i typowe śniadanie od czerwca do września. Najlepsze granity migdałowe i i morwowe znajdziesz w okolicach Katanii, Noto i Mesyny.

 

2. Kawiarniane i cukiernicze lady (Pasticceria)

Wchodząc do sycylijskiej kawiarni rano lub po południu, zobaczysz lady uginające się od mniejszych wypieków i ciasteczek.

Słodycze migdałowe i marcepanowe

• Pasta di Mandorla (Ciasteczka migdałowe): Miękkie w środku, chrupiące z zewnątrz ciasteczka z mielonych migdałów, cukru i białek jaj. Często aromatyzowane cytryną, pomarańczą lub dekorowane wisienką cocktailową.

• Frutta Martorana: Arcydzieła sztuki cukierniczej – marcepanowe rzeźby idealnie imitujące prawdziwe owoce i warzywa. Tradycyjnie przygotowywane przez zakonnice w Palermo na Święto Zmarłych (listopad).

 

Ciastka i monoporcje

• Minne di Sant'Agata (Piersi św. Agaty): Małe, okrągłe ciasteczka z kruchego ciasta, wypełnione ricottą, czekoladą i kandyzowanymi owocami, oblane białym lukrem i zwieńczone kandyzowaną wisienką. Dostępne głównie w Katanii, zwłaszcza podczas festiwalu ku czci patronki miasta, św. Agaty.

• Genovesi di Erice: Ciepłe, kruche ciastka posypane cukrem pudrem, wypełnione gęstym kremem cukierniczym (crema pasticcera). Najczęsciej spotykane w zachodniej części Sycylii, a zwłaszcza średniowiecznym miasteczku Erice.

• Cartocci Siciliani: Smażone ciasto drożdżowe zwinięte w spiralę (podobne do pączka), obtoczone w cukrze i wypełnione kremem z ricotty. Idealne do porannej kawy.

 

Ciasta i Torty

Sycylijskie ciasta są monumentalne, bardzo słodkie i bogato zdobione. W klasycznej cukierni (Pasticceria ) na pewno spotkacie:

Cassata Siciliana

Królowa sycylijskich ciast. Niezwykle słodka, o bogatym, barokowym wyglądzie. Bazą jest biszkopt nasączony likierem, ricotta, marcepan (pasta królewska), lukier, kandyzowane owoce.

Cassata al Forno

Starsza, pieczona wersja Cassaty. Mniej słodka, bez lukru i marcepanu, posypana cukrem pudrem i cynamonem. Bazą jest kruche ciasto (pasta frolla), krem z ricotty, kawałki czekolady.

Torta Setteveli

Nowoczesny klasyk (zwycięzca cukierniczego pucharu świata). Połączenie intensywnej czekolady i chrupkości. Zbudowany z siedmiu warstw: czekoladowy biszkopt, pralina orzechowa, musy z ciemnej i orzechowej czekolady, chrupka.

Torta al Pistacchio

Lekkie, ale intensywne w smaku ciasto, w którym dominuje „zielone złoto” Sycylii. Na bazie biszkopty pistacjowego, kremu z pistacji, posypane posiekanymi pistacjami.

Babà (Babà al Rum)

Choć ciastko to jest absolutną świętością w Neapolu, na Sycylii zadomowiło się na dobre w witrynach kawiarni. Jest niezwykle wilgotne, wręcz nasączone alkoholem. W wersji sycylijskiej bardzo często rozcina się je wzdłuż i nadziewa kremem ze świeżej ricotty lub kremem pistacjowym. Często dekorowane bitą śmietaną i owocami. Ciasto drożdżowe, bardzo puszyste i porowate ciasto, syrop cukrowy z rumem (lub limoncello/wianami likierowymi).

 

3. Świąteczne Wielkie Ciasta Drożdżowe (Grandi Lievitati)

Do sycylijskiej listy słodkości warto dopisać wypieki, które choć korzeniami sięgają północy Włoch (jak Mediolan czy Werona), na Sycylii zyskały zupełnie nowe, lokalne oblicze. Włosi nie wyobrażają sobie bez nich świąt, a sycylijscy cukiernicy wzbogacają je swoimi flagowymi składnikami.

Oto najważniejsze ciasta okolicznościowe i świąteczne, które królują na Sycylii:

Panettone Artigianale Siciliano (wersja sycylijska)

• Charakterystyka: Choć tradycyjne Panettone pochodzi z Mediolanu, sycylijscy rzemieślnicy opanowali sztukę jego wypieku do perfekcji, regularnie zdobywając nagrody za najlepsze wersje we Włoszech. Sycylijskie Panettone charakteryzuje się niezwykle puszystym, maślanym ciastem na naturalnym zakwasie (lievito madre).

• Smaki i Warianty: Zamiast klasycznych rodzynek, na Sycylii króluje Panettone al Pistacchio (z kremem pistacjowym z Bronte, często sprzedawanym w słoiczku obok ciasta, by samodzielnie je smarować) oraz Panettone agrumato (z lokalnymi, kandyzowanymi pomarańczami, cytrynami i mandarynkami). Popularne jest też ciasto z dodatkiem czekolady z Modicy lub lokalnego wina Malvasia.

• Sezonowość: Boże Narodzenie (grudzień).

 

Pandoro con Crema Siciliana

• Charakterystyka: Pandoro wywodzi się z Werony i charakteryzuje się kształtem ośmioramiennej gwiazdy oraz brakiem bakalii w środku. Na Sycylii to delikatne, waniliowe ciasto często kroi się poziomo i przekłada bogatymi kremami.

• Warianty sycylijskie: Najpopularniejsze to Pandoro wypełnione kremem z ricotty i kawałkami czekolady (nawiązujące do smaku cannoli) lub gęstym kremem cytrynowym.

• Sezonowość: Boże Narodzenie (grudzień).

 

Colomba Pasquale (Wielkanocna Gołębica)

• Charakterystyka: Wielkanocny odpowiednik Panettone, wypiekany w kształcie lecącego gołębia (symbolu pokoju). Ciasto jest bogate w masło i jajka, a z wierzchu pokrywa je chrupiąca glazura (glassatura) z cukru i całych migdałów.

• Warianty sycylijskie: Podobnie jak przy Bożym Narodzeniu, Sycylijczycy uwielbiają wersje oblane zieloną glazurą pistacjową i wypełnione kremem z pistacji lub modyfikowane dodatkiem lokalnych czarnych fig i orzechów włoskich.

• Sezonowość: Wielkanoc (marzec/kwiecień).

 

4. Inne Sycylijskie Ciasta Okolicznościowe

Poza wielkimi ciastami drożdżowymi, Sycylia ma swoje własne, rdzenne wypieki na konkretne dni w roku:

Cucciddatu / Buccellato

• Charakterystyka: Tradycyjne sycylijskie ciasto bożonarodzeniowe w kształcie wielkiego wieńca. Wykonane z kruchego ciasta, obficie nadziewane pastą z suszonych fig, rodzynek, orzechów, migdałów, skórki pomarańczowej i miodu. Z wierzchu dekorowane jest kandyzowanymi owocami i barwną posypką.

• Sezonowość: Boże Narodzenie.

 

Pupi con l'uovo (lub Cuddura cu l'ova)

• Charakterystyka: Wielkanocne ciastka z twardego, słodkiego ciasta, w które wpieka się całe jajka ugotowane na twardo (jajko symbolizuje odrodzenie i nowe życie). Ciasta te przybierają różne kształty: koszyczków, gołąbków czy serc i są bogato dekorowane kolorowym lukrem.

• Sezonowość: Wielkanoc.

 

Sycylijskie cukiernictwo opiera się na genialnej jakości lokalnych produktów:

• Pistacje z Bronte: Rosnące na wulkanicznej glebie u podnóża Etny, uznawane za najlepsze na świecie.

• Migdały z Noto: Niezwykle aromatyczne, stanowiące bazę dla marcepanu i granit.

• Serek Ricotta: Świeża, delikatna, zupełnie inna od tej kupowanej w marketach, stanowiąca serce większości deserów.

Podróżując po Sycylii, warto pamiętać, że każdy region (a nawet miasteczko) ma swoją własną dumę cukierniczą, a kalendarz świąt religijnych wyznacza rytm tego, co aktualnie pojawia się na półkach pasticcerii.

Zupełnie osobną grupę, którą można zaliczyć do słodyczy stanowią lody. Ale w tym wypadku nie trzeba sięnawet rozpisywać. Wystarczy jedno, magiczne słowo: gelato...